ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಕೊನೆಯ ರಾಜನ ನೆನಪು: ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಮನೆಗೆ ಬ್ಲೂ ಪ್ಲೇಕ್
ಗೆ ಮನವಿ
ಲಂಡನ್: ಕೊಡಗಿನ ಕೊನೆಯ ರಾಜ ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಯ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಲಂಡನ್ನ 20, ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವಿಲ್ಲಾಸ್ ಮನೆ ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
1852ರಿಂದ 1859ರವರೆಗೆ ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗಳು ಗೌರಮ್ಮ ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದು ಈ ಮನೆ ಲಂಡನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆ ಕುಟುಂಬವೊಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ.
1834ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೊಡಗನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಅವರನ್ನು ಕೆಲ ವರ್ಷ ವೆಲ್ಲೂರು ಕೋಟೆ ಹಾಗೂ ಬನಾರಸ್ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೊಡಗನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರು 1852ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತೆರಳಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ರಾಣಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಕೊಡಗನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಹಲವು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಲಂಡನ್ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವಿಲ್ಲಾಸ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ರಾಜ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಲಿತಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದ ಬಳಿಕ ಖಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ಅತಿಯಾದ ಮದ್ಯಪಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಅವರು 1859ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು, 55ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಲಂಡನ್ನ ಕೆನ್ಸಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1861ರಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇಹದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕೆನ್ಸಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಸ್ಮಶಾನದಿಂದ ಬನಾರಸ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಜಂಗಮವಾಡಿ ಮಠದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಸಿ.ಪಿ. ಬೆಳ್ಳಿಯಪ್ಪ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೀಗ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆದಿದೆ.
ಲಂಡನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬ್ಲೂ ಪ್ಲೇಕ್ ಅಳವಡಿಸುವ English Heritage ಸಂಸ್ಥೆಗೆ, “The Last King/Rajah of Coorg lived here (1852–1859)” ಎಂಬ ಫಲಕವನ್ನು 20, ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ವಿಲ್ಲಾಸ್ ಮನೆಗೆ ಅಳವಡಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಕೊಡಗಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಮನೆ, ಇಂದಿಗೂ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವೀರ ರಾಜೇಂದ್ರ ಅವರ ನೆನಪನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.